Jac las: Landlopersblues-Louis van Dievel****

Landloper

Louis van Dievel – Landlopersblues.

Louis van Dievel (Mechelen, 24 april 1953) is een Vlaams journalist en schrijver.

Van Dievel is tolk Italiaans en Engels van opleiding, en is nagenoeg zijn volledige loopbaan bij de Vlaamse publiekszender VRT actief als journalist. Een lange periode die tweemaal kort werd onderbroken door zijn overstappen naar VTM. Tot heden is hij moderator bij de redactie.be van de VRT.

Als schrijver haalde hij bekendheid in Vlaanderen met De Pruimelaarstraat. Daarin grijpt hij terug naar het begin van de jaren zeventig, toen een seriemoordenaar en verkrachter de streek van Mechelen terroriseerde. Voor dit boek kreeg hij een nominatie voor de Libris Literatuur Prijs, nadien werd het bewerkt door het theatergezelschap ’t Arsenaal uit Mechelen.

Voor zijn werk Hof van Assisen behaalde hij de Hercule Poirotprijs en werd hij genomineerd voor de Diamanten Kogel. Een misdaadroman met vooral aandacht voor de werking van het assisenhof zelf.

(Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Louis_van_Dievel)

Over het boek

De flaptekst luidt als volgt:

Op het kerkhof in de Kolonie van Merksplas, in de Kempen, zijn sinds halfweg de negentiende eeuw duizenden landlopers begraven, bijna altijd naamloos. De witte kruisjes dragen enkel een nummer. Niemand had de overleden landlopers gemist. Maar nu gaan alsmaar vaker kleinkinderen of neven of nichten op zoek naar de grootvader of oom wiens naam in de familie taboe was, die nooit had bestaan, met wie nooit werd gesproken. Landlopersblues begint wanneer kleindochter Anita Kneepkens na lang zoeken het graf van haar grootvader Pol Vervoort ontdekt op het landloperskerkhof. En zich afvraagt waarom hij indertijd vrouw en kinderen in de steek heeft gelaten.

Blues is de muziekstroming die zijn oorsprong vindt in het zuiden van de VS, 150 jaar geleden, waar slaven op katoenplantages zingen over de ellende van alledag, over alcohol, seks, geweld en verbroken relaties.

Het boek van Louis van Dievel is in feite een erg triest boek, want juist die factoren, de alcohol en de seks, liggen ten grondslag aan de teloorgang van mensen. Het gebruik van het woordje blues in de titel is zo gek nog niet gekozen.

Van Dievel doet dat op een bijzonder originele manier. Onder de grond, vanuit hun graven, laat hij zeven landlopers en een crimineel commentaar leveren op wat boven en onder de grond gebeurt. Op de aanvallen van de mollen op de restanten die een meter diep begraven liggen, op de honden die hun gevoeg doen op de graven, maar vooral op de woorden die gesproken worden door de bezoekers van de graven. Anita Kneepkens is de kleindochter van Pol Vervoort, en haar zoektocht naar opa Vervoort en haar openlijk gesproken, voor iedereen onder de grond duidelijk hoorbaar, openen de poorten  naar de indrukwekkende epiloog van Pol. Maar daar zijn ook nog Jeanneke van Gorp als weduwe van en overleden cipier en André, de gepensioneerde cipier, die de stemmen onder hen beroeren en informatie verstrekken over Merksplas.

Voor het zover is maken wij kennis met het rauwe leven van de hoofdrolspelers, dat grotendeels bepaald wordt door een continue zoektocht naar drank en goedkope seks. Van Dievel beschrijft in het mooie Vlaams een aantal hilarische en gepekelde taferelen, af en toe gechargeerd, zeker, maar hij vergeet ook  niet om aandacht te vragen voor maatschappelijke  misstanden, zoals die van de weeshuizen waar geestelijken zich massaal te buiten gaan aan het misbruiken van kinderen. Landlopers bestaan officieel niet meer. Ook in Nederland niet langer. Ze zijn vervangen door drugsgebruikers. De problematiek blijft hetzelfde, alleen is deze in omvang verveelvoudigd.

Louis van Dievel heeft een boeiend stukje Vlaamse geschiedenis beschreven, barstensvol humor, maar ook met liefde en passie voor mensen die op bepaalde kruispunten in hun leven de verkeerde afslag genomen hebben en een leven vol leegte en triestheid leefden.

Vier sterren.

Jac Claasen.

Jac las: De Pruimelaarstraat-Louis van Dievel****1/2

Pruimelaar

Louis van Dievel – De Pruimelaarstraat ( vierenhalve ster)

Louis van Dievel (Mechelen, 24 april 1953) is een Vlaams journalist en schrijver.

Van Dievel is tolk Italiaans en Engels van opleiding, en is nagenoeg zijn volledige loopbaan bij de Vlaamse publiekszender VRT actief als journalist. Een lange periode die tweemaal kort werd onderbroken door zijn overstappen naar VTM. Tot heden is hij moderator bij deredactie.be van de VRT.

Als schrijver haalde hij bekendheid in Vlaanderen met De Pruimelaarstraat. Daarin grijpt hij terug naar het begin van de jaren zeventig, toen een seriemoordenaar en verkrachter de streek van Mechelen terroriseerde. Voor dit boek kreeg hij een nominatie voor de Libris Literatuur Prijs, nadien werd het bewerkt door het theatergezelschap ’t Arsenaal uit Mechelen.

Voor zijn werk Hof van Assisen behaalde hij de Hercule Poirotprijs, en werd hij genomineerd voor de Diamanten Kogel. Een misdaadroman met vooral aandacht voor de werking van het assisenhof zelf.

(Bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Louis_van_Dievel)

Op 14 april 2017 heeft  van Dievel zijn laatste column gepubliceerd over de politieke gebeurtenissen in België.

( Bron: http://deredactie.be/cm/vrtnieuws/opinieblog/louisvandievel)

Korte inhoud van het boek:

Staf ( Gustave) van Eijken is een ziekelijke lustmoordenaar. De vampier van Muizen heeft in 1972 drie vrouwen vermoord in de omgeving van Mechelen: Marie-Therèse Rosseel te Muizen , Ida van Isacker-Smeets in Mechelen en Lugarde van der Wilt in Bonheiden. Bij gelegenheid van de eerste moord te Muizen, zou hij zijn slachtoffer gebeten hebben. Vandaar zijn bijnaam.

Staf groeit op in de Pruimelaarstraat, gelegen in Bonheiden bij Mechelen, bij zijn stiefvader Pierre Jabobs. De bewoners van de Pruimelaarstraat zijn eenvoudige hardwerkende mensen. Een buurtje op zich. De arrestatie van Staf van Eijken heeft ingrijpende gevolgen voor de bewoners. Die bewoners zijn niet onder een noemer te vangen. Het is een bont gezelschap in de Pruimelaarstraat. Kapelaan Peeters heeft er geen invloed en durft zich niet meer te laten zien, en dokter van Camp doet wat hij kan om ziekten en psychische stoornissen te genezen.

En hoe kijkt de buiten wereld er tegen aan, tegen die bewoners van de Pruimelaarstraat? Van Dievel laat ingenieur van Kakenbeke dat als volgt zeggen: “Liefhebbers van pornografie, duivenmelkers, zelfmoordenaars, krankzinnigen, goddelozen, werkloze schertsfiguren, overspelige mannen en vrouwen, dronkenlappen.” Niet mis derhalve.

Opmerkelijk in het hele boek is het veelvuldige gebruik van (huiselijk) geweld en – in een broeierige sfeer – het gebruik van een pluisje zachte sex.

Conclusie:

De moorden die Staf van Eijken begaat, behoren tot het collectieve Vlaamse geheugen voor eenieder van een bepaalde leeftijd. Het boek van Louis van Dievel is eerst in 2006 gepubliceerd, 32 jaren na het proces in 1974. Op de intro pagina stelt van Dievel: “Iedere gelijkenis met bestaande personen en feiten berust op toeval.” Wij kunnen slechts gissen of dat zo is.

Van Dievel, die in de Pruimelaarstraat is opgegroeid en naast de moordenaar heeft gewoond,  heeft korte hoofdstukjes geschreven over een twintigtal fictieve bewoners uit de straat. De arrestatie is slechts een kapstok om al die mensen en hun onderlinge relaties op een afstandje te volgen. Geen diepgravende karakteromschrijvingen, de loop van de gebeurtenissen is ingrijpend genoeg om de lezer daar zelf een oordeel over te laten vellen. Van Dievel beschrijft vanaf een afstand, maar met liefde en toewijding. Hij doet dat zodanig dat je snel gaat houden van een groot  aantal personen.

Hij laat zijn sympathie spreken via de mond van notaris Daels. “Wij zijn de Vlaamse intelligentsia, maar die mensen in het café, met hun bieradem en hun werkmanskleren, en hun schelle stemmen en hun keukenschorten, die vormen het Vlaamse volk, daar mogen wij niet op neerkijken. Vergeet dat nooit Gerlinde.”, Gerlinde vergeet dat niet, zo blijkt later. Zij gaat er vandoor. De impact op de bewoners van het proces is groot, niet alleen het geroddel en het geklep, maar ook de druk die maakt dat sommige inwoners psychisch doorslaan.

Het boek is bepaald niet alleen kommer en kwel. Edgard van Oevelen, de vertegenwoordiger in Surdiac mazoutkachels, verkoopt die niet alleen, maar helpt ook vrouwelijke klanten uit de brand met andere zaken. Maar ook Gaby van de Mexicana op de Putse steenweg helpt hij mee de stoelen op de tafels te plaatsen aan het einde van de avond. En daar blijft het niet bij. Welnu, in de Mexicana komen ’s maandags de coiffeurs van de janettenbrigade bij elkaar. Marcske, de dwerg, is een gevierd lijkencoiffeur. In een werkelijk hilarische scene verslaat de biljartende dwerg Edgard, de ongekroonde koning ,in het tapbiljart.

Van Dievel sluit af met de indrukwekkende monoloog van Marie van Fons over de teloorgang van Fons, die verstrikt raakt in de viezigheid van Pierre Jacobs, en de hand aan zichzelf slaat omdat hij de schande niet kan verdragen, omwille van zijn gebrek aan beheersing van zijn aandriften.

De hoofdstukjes worden afgewisseld met “De gazetten”. Krantenberichten en feitelijke verhandelingen over de arrestatie van van Eijken en het proces, die een goed licht werpen op de gang van zaken bij een proces voor het hof van assisen.( Het assisenhof is een rechtscollege samengesteld uit een volksjury, een begrip dat in Nederland niet bekend is.)

Vergis u niet, dit is een rauw boek, niet te categoriseren. Een roman met fictieve personen, gebaseerd op waar gebeurde criminele feiten, en zeker geen streek- of keukenmeidenroman of feel good boek. Dit boek met zijn mooie Vlaamse uitdrukkingen, zinnen en zinsconstructies, valt buiten mijn comfort zone, en is gelezen op aanraden van Vlaamse leesvriendinnen. Een mooie tip, waar ik jullie dankbaar voor ben. Of van Dievel de Vlaamse ziel heeft geraakt of vertolkt, kan ik niet beoordelen. Hij is zeer zeker een formidabele verteller. Hij doet denken aan Hugo Claus en Louis Paul Boon.

Vierenhalve ster.

NB. Mazout is ABV voor stookolie, maar ook te verkrijgen aan de bar, als een cocktail van ¾ deel bier en ¼ deel cola. Het is maar dat u het weet.

Jac Claasen.