Samen praten met: Johan Zonnenberg!

Johan Zonnenberg_De Schaduwbokser.jpg

Met dank aan Futuro Uitgevers mochten wij pas De Schaduwbokser lezen van Johan Zonnenberg.  Onze Karin was enthousiast over deze roman en gaf dan ook vier en halve  stralende sterren. Gemist? Klik dan even deze link:

Karin las: De Schaduwbokser-Johan Zonnenberg****1/2

En tja als je dan zo enthousiast bent wil je natuurlijk ook wat meer weten over de auteur. Dus hebben wij hem wat vragen gesteld 🙂  Lezen jullie mee?

Het interview:

1: Wie is Johan en hoe is het schrijven ooit begonnen?

Die vraag knip ik graag in tweeën.

1a: Eerst de existentiële vraag: wie ben ik?

In ieder geval ben ik een aardige verzameling cultuurschokken.

Geboren in een arbeiderswijk van Den Haag-Loosduinen, in 1943. In korte tijd van oorlog naar vrede, wat ik overigens niet zo bewust heb meegemaakt, behalve als het om eten ging: van weinig eten, met af en toe zelfs wat bloembol, naar heerlijk en royaal witbrood.

– De bewuste schok kwam toen we na de oorlog met het hele gezin – vader, moeder en vijf kinderen – naar Vancouver in Canada vertrokken, voor een betere toekomst, zoals dat heet. Eigenlijk waren we economische vluchtelingen uit Nederland, maar we noemden dat ‘emigranten’. Daar leefde ik in twee totaal verschillende werelden. De behoudende immigrantengemeenschap met haar Hollandse gewoonten (hagelslag, pindakaas, Sinterklaas) en de nieuwe wereld met mijn eerste Halloween en z’n uitbundige – en voor ons ‘onchristelijke’ – Kerst. En dan die shopping malls!

Mijn moeder had heimwee en na ruim drie jaar verkochten mijn ouders alles en stonden we berooid bij mijn oma op de stoep in Nederland, het land van herkomst.

– Daarna kwam de geloofsschok. Ik zat in het gereformeerde jeugdwerk: onderhandelen met ouderlingen of een dansavond wel mocht. Promoveerde naar het bestuur van al het jeugdwerk in Den Haag: onderhandelen met de krakers van Paleis Noordeinde. Was bestuurslid van de jonge toneelgroep van de Haagse Comedie en zag hoe iedereen daar elkaar innig omarmde en kuste als begroeting: ‘Dag schat’, ‘Hallo lieverd’. Wat een wereld! Ik was vanuit mijn geloofskring gewend dat als je iemand kuste je er meteen verkering mee had. En je had hooguit één schat of lieverd!

– De armoe-rijkdomschok. Met de ervaring dat elk dubbeltje drie keer omgekeerd moest worden voordat je het uitgaf, ging ik na mijn studie Engels fulltime lesgeven aan een scholengemeenschap in een rijke buurt: Buitenveldert. Daar had ik leerlingen die vroegen of ik nog wat nodig had, want ze gingen het weekend ‘even shoppen’ in New York. En dan was er die jongen in de brugklas die in een eigen appartement boven dat van zijn ouders woonde en voor zijn kerstrapport een luxe zeilboot kreeg. Dat was voor mij ongekend.

Al die mensen en hun verschillende werelden, het boeide me mateloos. Omdat ik er ook voor mijn lesgeven meer van wilde weten heb ik in mijn vrije tijd pedagogiek en orthopedagogiek gestudeerd. Een rijkdom aan kennis die me hielp als leerling- en als docentbegeleider, maar uiteraard ook als mentor: die ene luidruchtige of juist stille leerling, wat zit daar in en achter?

In de loop van de tijd heb ik nog een rijkdom verkregen: vader van twee dochters en een pleegdochter, opa van twee kleindochters.

Wat me van kinderen fascineert: zij dromen in het heden, en met volledige overgave. Dromen doen ze zonder drempels. Wat ze dromen is net zo werkelijk als de rest. En dat gaat dikwijls naadloos in elkaar over. Volwassenen dromen ook, maar doen dat bedachtzamer. Meestal over het verleden of over de toekomst. Wij scheiden onze dromen van het heden om duidelijk te maken dat het niet echt is. Maar ook dat kan leuke dromen opleveren!

Dat is denk ik de rode draad in mijn leven: ik kijk naar verschillende werelden, wat die met mensen, inclusief mezelf, doen. Ik kijk ernaar met verwondering, betrokkenheid en humor. Om die reden ga ik ook graag naar cabaret en geniet ik van uitzendingen als Zondag met Lubach.

Al die werelden: ik hoor erbij en ik kijk ernaar.

1b: Hoe is het schrijven ooit begonnen?

In het begin van mijn ‘carrière’ als schrijver schreef ik alleen informatieve teksten, dikwijls met instructies. Eerst vooral over studieaanpak en over – de Engelse – taal, daarna over allerlei onderwerpen. Zo’n manier van schrijven moet helder, beknopt, compleet en eenduidig zijn. Instructies kunnen één ding niet gebruiken: dubbelzinnigheid. In een grammatica, bijvoorbeeld, verwacht je wel iets over de tijden, maar geen hoofdstuk ‘Goede tijden, slechte tijden’, hoe boeiend dat ook zou kunnen zijn. En als je een apparaat koopt en er staat bij ‘U heeft garantie’, wil je onmiddellijk weten hoeveel en hoelang. Maar als een mooi verhaal eindigt met ‘en ze leefden nog lang en gelukkig’ hoef je niet te weten hoe lang en hoe gelukkig. Dat vul je desnoods zelf in.

Goede informatie is ondubbelzinnig. Goede fictie is veelbetekenend.

Na zo’n 15 jaar non-fictie kwam de verandering in mijn schrijven. Ik verzon verhalen. Die omslag ging niet met een plons, maar zoals je in bad gaat, eerst voorzichtig voelen of het water niet te koud of te heet is.

De overgang naar fictie bevalt me prima. Deze veelbetekenende manier van schrijven vind ik ontzettend boeiend en leuk.

2: Je schrijft gevarieerd, van korte verhalen tot gedichten, en van romans tot non-fictie.  Heeft een bepaald genre je voorkeur?

Eerst schreef ik alleen korte verhalen. Het bondige zit me kennelijk in het bloed. Daarna kwamen er ook hele romans tevoorschijn. Geen dikke boeken overigens. (Dus een zegen voor leerlingen in het v.o. met leeslijsten.) Trilogieën van pakweg 1200 pagina’s hoef je van mij niet te verwachten.

Wat me zo bevalt is wat bij informatieve teksten taboe is: woorden waar je op meer manieren tegelijk tegenaan kunt kijken. Het zijn dikwijls ‘emotionele’ teksten. Vandaar dat ik ook wel gedichten schrijf. In dat proces heb ik intussen wel gemerkt dat proza me net iets meer ligt dan poëzie.

3: Je hebt altijd in het onderwijs gezeten. Heb je daar veel inspiratie uitgehaald?

Ja. De YA-roman Januskop is daar een voorbeeld van. Vooral door het begeleiden van leerlingen en docenten. Je duikt dan in de belevingswereld van anderen en daardoor krijg je toch heel andere en veel persoonlijkere gesprekken dan of de meervouds -s met of zonder apostrof moet en hoe je goede meerkeuzevragen maakt.

Bovendien was ik leraar aan een brede scholengemeenschap, dus alle lagen en facetten van ‘onze’ maatschappij waren daar goed vertegenwoordigd.

4: ZeroKelvin was al een bekroonde vertelling uit 2014. Hoe kwam dit ook in De Schaduwbokser terecht?

Het klinkt misschien wel erg gepland, maar ik heb ZeroKelvin geschreven met de bedoeling het onderdeel van De Schaduwbokser te maken. (Kun je nagaan hoe lang De Schaduwbokser al in mijn hoofd zat.) Victor, de hoofdpersoon gaat vijf keer op bezoek bij zijn dementerende moeder. Om die emotionele bezoeken ‘van zich af te schrijven’ maakt hij zijn eigen verhaal. ZeroKelvin heeft dus ook vijf afleveringen. Het is een ‘coming-of-age’ verhaal en loopt als het ware parallel met de geestelijke groei van Victor.

Omdat De Schaduwbokser nog niet af was maar ZeroKelvin wel, heb ik het toen als kort verhaal ingestuurd voor de Paul Harlandprijs voor Fantastiek. Daar won het de Debuutprijs. Met het commentaar van juryvoorzitter Thomas Olde Heuvelt, auteur van Hex, was ik zo trots als tien pauwen: ‘Dit is werkelijk een pareltje. Een rijk verhaal dat bol staat van surreële situaties, prachtige beelden, mysteries die wel of niet worden opgelost en bovenal buitengewoon origineel is. De dynamiek en balans tussen de personages is perfect uitgewerkt en het vertrouwen dat schuilt in je boodschap van voorbestemming en het vinden van de juiste weg (alle wegen leiden naar het noorden en zijn daarom goed) is hartverwarmend. Net als de rest van je verhaal: waanzinnig. Pixar zou hier een briljant kort filmpje van kunnen maken.’

5: De personages in De Schaduwbokser zijn gewoon ronduit geweldig en de dialogen meer dan een feest om te lezen. Hoe kwam je eigenlijk op het thema dementie, om er eens eentje te noemen?

Dank je wel! Twee redenen, beide verdrietig. Ik heb zelf regelmatig mijn moeder bezocht toen ze dementeerde. Dat waren trieste, maar ook ontroerende, dierbare en vertederende momenten. En inmiddels heb ik de leeftijd bereikt dat mensen om mij heen alzheimer krijgen of zich er zorgen over maken doordat iemand vlakbij het heeft. Vandaar. Maar … gelukkig is er in De Schaduwbokser het tegenwicht van Victors geboortefotografie.

6: De Schaduwbokser is gepresenteerd in Amstelveen. We dachten te zien bij Café Thijs. Is er een connectie met Amstelveen?

Jazeker! Maar, sorry Karin, het is niet Café Thijs. (Red. dat was Corina *lachhardop* )

Een groepje leerlingen van mijn eerste MMS-klas (middelbare meisjesschool) komt regelmatig bij elkaar om van elkaar op de hoogte te blijven. Daar word ik als oud-docent altijd bij uitgenodigd. Een hele eer. Dus dan zitten zo’n tien vrouwen van inmiddels begin 60 met mij erbij in een restaurant druk bij te praten. Prachtig! De laatste keer was dat in Amstelveen.

Toen Marcel en Maarten, van Futuro Uitgevers, voorstelden over De Schaduwbokser te praten in het restaurant van Schiphol, heb ik meteen die veel leukere plek in Amstelveen voorgesteld. Dat is het geworden. En het is …. ’t Oude Café in de Dorpsstraat. Een aanrader!

7: Wat kunnen we in je eigen boekenkast vinden?

Veel romans en bundels korte verhalen. Erg veel Engelstalig, dat zal je niet verbazen. Flink wat historische romans. Ik houd van verhalen die je vertellen hoe het gegroeid is en niet alleen hoe het nu is. En dan heb ik een aparte kast met dichtbundels en naslagwerken. De laatste vooral over kunst(geschiedenis). Plus een aparte afdeling met kinderverhalen. Daar geniet ik altijd extra van.

8: Als je in het schrijfproces zit, is dat dan in complete rust of?

Ja, complete rust, dikwijls begeleid door stemmingsmuziek. Vooral klassiek, veel Mozart, en trompet voor vrolijke passages en klassieke jazz, met name Miles Davis, voor trieste passages: ‘Blue Room’ of ‘It never entered my mind’, bijvoorbeeld.

9: Is er nog een genre wat je zou willen “aanpakken” ?

Eerlijk gezegd schrijf ik liever over draken van mensen dan over echte draken. Dus fantasy is het niet echt voor mij. Sci-fi trekt me wel, maar dan moet het heel dicht tegen de werkelijkheid aanzitten, dus eigenlijk weinig science. Zoiets als Wachten op de barbaren van J.M. Coetzee of Dit zijn de namen van Tommy Wieringa. In feite gaat ZeroKelvin ook in die richting.

En daarnaast zou ik ook nog wel graag een kinderverhaal schrijven. Één 6+ verhaal heb ik al liggen: Het huis van Leontien, over een kromscheef huis dat met de wind mee beweegt en hoe leuk en spannend het voor Leontien is om daar te wonen.

10: Welke gebeurtenis uit De Schaduwbokser ligt het dichtst bij jezelf?

Daar is geen twijfel over: wanneer Victor zijn moeder onder de douche zet omdat ze per se niet wil (‘Blijf van me af, viezerik!’) dat de verpleger dat doet. Ik heb ooit precies hetzelfde meegemaakt met mijn moeder. Hartroerend. Dat is een van de weinige momenten dat Victors moeder samenvalt met mijn moeder en Victor met mij.

11: Tot slot, wij vonden De Schaduwbokser oprecht een meer dan geweldig boek! We wensen je dan ook heel veel succes en met welk drankje proosten we daar op? 😀

Hartelijk dank, ook voor de geweldige recensie van De Schaduwbokser. Daar proost ik graag op met een glas rode wijn – en hef snel daarna nog een glas met hetzelfde spul, Karin en Corina, op al jullie inspanningen voor Samenlezenisleuker en het succes ervan. 2 x proost!

Wij bedanken Johan en Uitgeverij Futuro voor het mogelijk maken van dit te leuke interview en wij zeggen CHEERS!

 

Advertenties

Gepubliceerd door

Samenlezenisleuker

Recensies, winacties, tips, leesclubs, columns, een kort verhaal of interviews! Kortom, alles wat maar gezellig en leuk is met betrekking tot boeken :-D

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s